Kawa frappe: jak zrobić grecką mrożoną kawę

Frappe to grecka kawa mrożona z gęstą pianą, podawana z lodem i zimną wodą lub mlekiem. Przygotowuje się ją z kawy rozpuszczalnej, niewielkiej ilości zimnej wody i opcjonalnie cukru. Wstrząsaj energicznie przez około 30 sekund, aż powstanie gęsta piana. Potem dodajesz lód i dopełniasz wodą lub mlekiem.

Poniżej znajdziesz klasyczny grecki przepis z proporcjami, tabelę stopni słodkości i sposób przygotowania bez shakera. Wyjaśniamy też, dlaczego do frappe używa się kawy rozpuszczalnej. Na końcu opisujemy freddo espresso, które w naszej palarni pijemy częściej.

Czym jest kawa frappe

Frappe to grecki napój kawowy z gęstą pianą, która może zajmować sporą część szklanki. Nazwa pochodzi od francuskiego frappé, używanego również w odniesieniu do schłodzonych napojów. Samo frappe jest jednak greckie i do dziś pozostaje tam jedną z klasycznych kaw na lato.

Od innych kaw mrożonych odróżnia je przede wszystkim piana. Nie powstaje z mleka ani z cremy, lecz z samej kawy. Podczas intensywnego mieszania do stężonego roztworu kawy rozpuszczalnej dostaje się powietrze. Składniki kawy pomagają utrzymać powstałe pęcherzyki. Dlatego o powodzeniu frappe decyduje już ubijanie, a nie późniejsze dolewanie wody.

Frappe może być wyraźnie gorzkie, średnio słodkie lub bardzo słodkie. Wszystko zależy od ilości cukru. Jest orzeźwiające, a tradycyjnie pije się je przez słomkę.

Dlaczego tradycyjne frappe robi się z kawy rozpuszczalnej

Prowadzimy palarnię i na co dzień odradzamy kawę rozpuszczalną. Przy frappe robimy wyjątek. Ten napój powstał właśnie na jej bazie i to z niej najłatwiej uzyskać charakterystyczną pianę.

Piana frappe składa się z pęcherzyków powietrza otoczonych cienkimi warstwami płynu. Stabilizują ją rozpuszczone składniki kawy, między innymi związki białkopodobne i polisacharydy. Jej gęstość i trwałość zależą od rodzaju kawy, stężenia roztworu, wielkości pęcherzyków i sposobu ubijania.

Espresso również można napowietrzyć, ale powstaje wtedy piana o innej strukturze i trwałości. Wykorzystuje się to przy przygotowaniu freddo espresso. W przypadku kawy rozpuszczalnej znaczenie ma też sposób suszenia. Zarówno liofilizacja, jak i suszenie rozpyłowe wpływają na właściwości kawy, ale sama metoda suszenia nie przesądza o jakości piany. Różne kawy rozpuszczalne mogą pienić się z różną intensywnością.

Jeśli masz ochotę na zimną kawę z dobrego ziarna, nie musisz robić z niej frappe. Spróbuj freddo espresso, które opisujemy niżej. To dwa różne napoje, każdy z własną bazą.

Kawa frappe krok po kroku

1. Wsyp kawę do shakera. Użyj około dwóch łyżeczek kawy rozpuszczalnej. Dodaj cukier według tabeli poniżej albo całkowicie go pomiń.

2. Dolej około 40-50 ml zimnej wody. Niewielka ilość wody ułatwia uzyskanie gęstej piany. Potraktuj tę proporcję jako punkt wyjścia i w razie potrzeby dopasuj ją do swojej kawy.

3. Wstrząsaj energicznie przez około 20-30 sekund, aż powstanie gęsta, jasnobeżowa piana z drobnymi pęcherzykami. Jej objętość zależy od użytej kawy i siły wstrząsania.

4. Wrzuć lód do wysokiej szklanki. Wystarczą cztery lub pięć kostek. W tym przepisie dodajemy je dopiero po przygotowaniu piany.

5. Przelej pianę na lód i dopełnij zimną wodą, około 150 ml. Jeśli robisz frappe me gala, część wody zastąp zimnym mlekiem. Może być zwykłe albo zagęszczone niesłodzone.

6. Podaj ze słomką. Nie mieszaj napoju zbyt intensywnie, jeśli chcesz zachować grubą warstwę piany.

Sketos, metrios, glykos: ile cukru

W Grecji frappe często zamawia się, od razu określając stopień słodkości. Najpopularniejsze nazwy to sketos, metrios i glykos. Ilość cukru może różnić się między kawiarniami. W tabeli poniżej podajemy orientacyjne proporcje na dwie łyżeczki kawy.

Możesz też zamówić frappe me gala, czyli z mlekiem, albo choris gala, czyli bez mleka. Cukier najlepiej wsypać przed wstrząsaniem, żeby zdążył się rozpuścić. Może wpływać na konsystencję piany, ale nie jest konieczny do jej uzyskania.

Najczęstsze błędy przy robieniu frappe

Za dużo wody na początku. Przy 150 ml trudniej uzyskać gęstą pianę niż przy niewielkiej ilości wody. Zacznij od około 40-50 ml.

Lód w shakerze. W naszym przepisie kostki lodu trafiają dopiero do szklanki. Dzięki temu łatwiej kontrolować rozcieńczenie kawy podczas ubijania.

Kawa, która słabo się pieni. Nie każda kawa rozpuszczalna daje taki sam efekt. Jeśli piana jest rzadka, spróbuj innej marki lub rodzaju kawy.

Za krótkie wstrząsanie. Jeśli używasz shakera, zacznij od około 30 sekund energicznego wstrząsania. Gdy piana nadal jest rzadka, potrząsaj dłużej.

Mleko dodane przed ubijaniem. Jeśli zależy Ci na tradycyjnej, gęstej pianie kawowej, najpierw ubij kawę z wodą. Mleko dolej na końcu.

Intensywne mieszanie po nalaniu. Chcesz zachować grubą warstwę piany? Nie mieszaj napoju zbyt mocno. Właśnie po to podaje się słomkę.

Frappe bez shakera

Słoik z zakrętką. Spokojnie zastąpi shaker. Zostaw w środku trochę wolnego miejsca na powietrze i upewnij się, że zakrętka jest szczelna, zanim zaczniesz potrząsać.

Spieniacz ręczny do mleka. Szybki sposób na pianę. Ubijaj kilkanaście sekund w wysokim naczyniu, aż uzyskasz odpowiednią pianę. W greckich kawiarniach często spotkasz elektryczne mieszadła przeznaczone do frappe.

Blender kielichowy. Również się sprawdzi. Miksuj krótko i kontroluj konsystencję, żeby niepotrzebnie nie rozcieńczyć ani nie ogrzać mieszanki.

Widelec albo trzepaczka. Wymagają więcej pracy. Piana może też być mniej obfita niż po użyciu shakera lub spieniacza.

French press. Też możesz go wykorzystać. Wlej kawę, cukier i 50 ml wody, a następnie pompuj tłokiem przez pół minuty. Jeśli nie masz jeszcze takiego zaparzacza, opisaliśmy go osobno w poradniku jak parzyć kawę we french pressie.

Freddo espresso, czyli wersja z dobrego ziarna

Od lat 90. XX wieku, także w latach 2000., freddo espresso i freddo cappuccino zyskiwały w Grecji na popularności. Dziś w wielu kawiarniach zamawia się je częściej niż tradycyjne frappe. Oba napoje przygotowuje się ze świeżo zaparzonego espresso, dlatego lepiej można w nich wyczuć charakter użytego ziarna.

Freddo espresso. Przygotuj podwójne espresso, na przykład około 60 ml. Dodaj kilka kostek lodu i krótko wymieszaj lub ubij spieniaczem, aż kawa się schłodzi i pojawi się pianka. Przelej do szklanki ze świeżym lodem.

Freddo cappuccino. Przygotuj freddo espresso, a na wierzch dodaj warstwę afrogala. To zimne mleko ubite spieniaczem na gęstą, ale wciąż lejącą się piankę. Mleka nie podgrzewaj. Do afrogala użyj zimnego mleka.

W praktyce frappe ma swój charakterystyczny smak, a we freddo wyraźniej czuć kawę, z której je przygotowano. Przy kawie z palarni to dla nas argument rozstrzygający.

Frappe, freddo, kawa mrożona i cold brew

Cztery rodzaje zimnej kawy, które łatwo ze sobą pomylić. Różnią się jednak sposobem przygotowania.

Masz ochotę na zimną kawę, ale nie masz ekspresu? Więcej pomysłów znajdziesz w naszym poradniku kawa mrożona bez ekspresu.

Jaka kawa do frappe

Do tradycyjnego frappe wybierz kawę rozpuszczalną, która dobrze się pieni. Może być suszona rozpyłowo albo liofilizowana. Obie potrafią dać dobry efekt, dlatego warto przetestować kilka produktów.

Do freddo espresso i freddo cappuccino dobrze pasują kawy średnio palone, z wyraźną słodyczą i nutami czekolady oraz orzechów. Możesz też sięgnąć po jaśniejsze palenie. Lód i niska temperatura zmieniają odbiór smaku, dlatego ważna jest odpowiednia intensywność espresso. Z naszych kaw polecamy Brazylię Mogianę i Kolumbię Antioquię.

Jasno palone kawy o kwiatowym lub owocowym profilu również warto sprawdzić we freddo espresso. Przy wersji z mlekiem pamiętaj, że może ono przykryć delikatniejsze nuty. Więcej o wyborze ziaren do różnych metod parzenia przeczytasz we wpisie o profilu smakowym kawy.

Skąd się wzięło frappe

Według najpopularniejszej opowieści greckie frappe w znanej dziś formie powstało w 1957 roku podczas Międzynarodowych Targów w Salonikach. Pracownik stoiska z kawą Nescafé miał wtedy przygotować napój z kawy rozpuszczalnej, zimnej wody i cukru, używając shakera.

Za twórcę frappe tradycyjnie uznaje się Dimitrisa Vakondiosa. Przy stoisku pracował również Giannis Dritsas, przedstawiciel Nestlé, który prezentował napój czekoladowy przygotowywany w shakerze. Historycy zwracają jednak uwagę, że historia przypadkowego wynalezienia frappe nie jest w pełni udokumentowana.

Niezależnie od szczegółów tej historii greckie frappe przygotowuje się na podobnej zasadzie od prawie siedemdziesięciu lat. Wystarczy niewielka ilość wody, kawa rozpuszczalna i intensywne napowietrzanie.