Colbergcoffee » Colberg » Colberg i Kołobrzeg – historia miasta Kołobrzeg

Colberg i Kołobrzeg – historia miasta Kołobrzeg

Początki osadnictwa – sól, gród i pierwsze bogactwo

Kołobrzeg to jedno z najstarszych miast Pomorza. Jego historia sięga VIII wieku, kiedy istniała tu osada znana z pozyskiwania soli ze źródeł solankowych.
W X wieku gród włączył do państwa polskiego Bolesław I Chrobry, próbując nawet utworzyć tu biskupstwo. Po jego śmierci Pomorze powróciło do pogaństwa, a Bolesław Krzywousty – jak pisał Gall Anonim – musiał zdobywać sławne miasto Kołobrzeg.

Dzieje osadnictwa sięgają jednak jeszcze okresu przedpiastowskiego. Prawdopodobnie już w VII wieku na Wyspie Solnej u wybrzeży Bałtyku istniała osada, w której potrafiono pozyskiwać sól. Stało się to źródłem bogactwa mieszkańców.

Gród na Budzistowie i handel z wikingami

W IX wieku, około 4 km od wybrzeża, w dół rzeki Parsęty, wzniesiono gród. Jego ślady można odnaleźć na terenie dzisiejszego Budzistowa. Wokół rozwijało się osadnictwo.
Eksportowano stąd sól m.in. do Wielkopolski i na Śląsk. Miejscowi rzemieślnicy wyspecjalizowali się w obróbce żelaza, poroża i bursztynu, którym handlowali z wikingami.

Wieści o bogactwie grodu dotarły na Ostrów Lednicki. Wkrótce nad Parsętę przybyli woje Mieszka I. Gród został zdobyty i obsadzony załogą Piastów. Stał się jednym z silniejszych ośrodków władzy Piastów na Pomorzu Zachodnim.

Biskupstwo Kołobrzeskie i jego upadek

Na zjeździe gnieźnieńskim w 1000 roku Bolesław I Chrobry wraz z cesarzem Ottonem III powołali arcybiskupstwo gnieźnieńskie. Podporządkowano mu biskupstwa w Krakowie i Wrocławiu, a także powołano biskupstwo w Kołobrzegu.
Pierwszym biskupem został Reinbern. Diecezję nazwano Salsae Cholobergiensis aecclesiae episcopus – „kościół Soli Kołobrzeskiej”.

Kołobrzeg stał się stolicą biskupstwa, zyskując rangę równą takim grodom jak Kraków, Wrocław czy Poznań. Jednak nie trwało to długo. Biskup Reinbern niszczył świątynie i posągi bożków, co wywołało opór mieszkańców.
Nawrót pogaństwa zmusił go do ucieczki, a Kołobrzeg stracił status stolicy biskupiej na rzecz Kamienia Pomorskiego.

Władza Piastów i dalsze konflikty

Słowiański Cholberg odzyskał niezależność i cieszył się nią aż do czasów Bolesława Krzywoustego. W 1103 roku Piastowie próbowali zdobyć gród, ale potężne umocnienia obronne oparły się ich atakowi.
Dopiero w 1107 lub 1108 roku miasto poddało się wojskom polskim, a całe Pomorze Środkowe ponownie znalazło się w granicach państwa Piastów. Gall Anonim pisał wówczas o Kołobrzegu jako o „mieście sławnym”.

Lokacja miasta na prawie lubeckim (1255 r.)

W latach 30. XII wieku Kołobrzeg znalazł się pod zwierzchnictwem cesarzy niemieckich. W latach 1187-1227 Pomorze z Kołobrzegiem przejęli Duńczycy, ale później odzyskali je książęta zachodniopomorscy.
23 maja 1255 roku książę Warcisław III i biskup kamieński Herman von Gleichen lokowali nowe miasto na prawie lubeckim. Otrzymało ono liczne przywileje – m.in. zwolnienie z opłat na 5 lat, 100 łanów ziemi uprawnej, prawo połowu ryb w morzu między ujściami Regi i Parsęty oraz własny las.

Nowe miasto powstało bliżej wybrzeża. Dawny gród na Budzistowie zaczęto nazywać Altstat – Starym Miastem. Do dziś na tym terenie znajdują się pozostałości średniowiecznych kościołów i klasztorów, w tym katedry biskupa Reinberna i kaplicy św. Piotra.
Pamiątką z tamtych czasów jest kościół św. Jana Chrzciciela z 1222 roku.

Hanza, bogactwo i utrata polskiego charakteru

W średniowieczu do miasta zaczęli przybywać osadnicy z Niemiec, głównie z Lubeki i Gryfii. Na przełomie XIII i XIV wieku Kołobrzeg stał się silnym miastem hanzeatyckim.
Otoczono go murami i fosą, a dzięki handlowi i portowi miasto szybko rosło w siłę. Jednak stopniowo zanikał jego słowiański charakter. W XVI wieku władze miejskie zabroniły przyjmowania polskich rzemieślników do cechów.

Wojny, twierdza i epidemie XVII wieku

W XVII wieku Pomorze stało się areną walk potęg europejskich. Podczas wojny trzydziestoletniej (1618-1648) Kołobrzeg został opanowany przez wojska szwedzkie. Opuściły one miasto dopiero w 1653 roku, przekazując je Branderburgii.

Wcześniej epidemia zdziesiątkowała mieszkańców – zmarło ponad 3,5 tys. osób. W drugiej połowie XVII wieku Kołobrzeg otoczono potężnymi umocnieniami ziemnymi i ufortyfikowano nawet latarnie morskie.
Miasto stało się jedną z najsilniejszych twierdz regionu.

Pod panowaniem Prus i rozwój uzdrowiska

W 1701 roku Colberg [ Kołobrzeg  ] znalazł się w rękach Prus, a później Niemiec – i pozostawał pod ich władzą aż do 1945 roku. Handel solą, który przez wieki był filarem lokalnej gospodarki, zaczął podupadać.
W 1830 roku otwarto tu pierwszy zakład kąpieli solankowych. Okazało się, że woda zawiera brom, jod, sód i magnez, co przyciągnęło kuracjuszy z całej Europy. Kołobrzeg zaczął rozwijać się jako uzdrowisko.

Pod koniec XIX wieku miasto miało teatr, nowy ratusz, kamienne molo, oświetlenie gazowe i połączenie kolejowe ze Szczecinem, Gdańskiem i Poznaniem. Kołobrzeg stał się popularnym kurortem.

Colberg, Kolberg, Kołobrzeg – historia jednej nazwy

Nazwa Kołobrzegu zmieniała się wielokrotnie na przestrzeni wieków i była ściśle związana z burzliwą historią regionu. Najstarsze zapisy pochodzą z roku 1000, kiedy kronikarz Thietmar z Merseburga używał łacińskiej formy „Salsa Cholbergiensis”, odnosząc się do biskupstwa powołanego przez Bolesława Chrobrego. W późniejszych dokumentach średniowiecznych pojawia się nazwa Colberg, której używano w źródłach niemieckich od XII do XV wieku. Z czasem, wraz z postępującą germanizacją Pomorza i silnymi wpływami Hanzy, utrwaliła się forma Kolberg – stosowana przez kolejne stulecia, zwłaszcza w czasach pruskiego panowania. Podczas II wojny światowej miasto funkcjonowało pod nazwą Festung Kolberg, czyli „Twierdza Kołobrzeg”. Dopiero w 1945 roku, po włączeniu Pomorza do Polski, przywrócono słowiańską nazwę Kołobrzeg, która obowiązuje do dziś. Historyczna forma Colberg jednak nie zniknęła całkowicie – współcześnie bywa wykorzystywana w lokalnych inicjatywach, markach i projektach nawiązujących do wielowiekowego dziedzictwa miasta.

Zniszczenia II wojny światowej i odbudowa miasta

Podczas II wojny światowej Kołobrzeg został ogłoszony twierdzą – Festung Kolberg – i broniony przez Niemców do ostatnich dni. Bitwa o Kołobrzeg, trwająca od 4 do 18 marca 1945 roku, była jedną z najcięższych walk na Pomorzu. Polskie i radzieckie wojska zdobywały miasto budynek po budynku, a kluczowym momentem był ostrzał „katiuszy”, który przesądził o zwycięstwie. 18 marca Kołobrzeg został zdobyty, a tego samego dnia odbyły się symboliczne Zaślubiny Polski z morzem, podczas których kapral Franciszek Niewidziajło wbiegł do Bałtyku z biało-czerwoną flagą.

Skala zniszczeń była ogromna – 90-95% zabudowy legło w gruzach. Odbudowa miasta trwała wiele lat i nadała mu współczesny kształt. Zrezygnowano z rekonstrukcji dawnej zabudowy, stawiając na modernistyczną architekturę, sanatoria i szerokie arterie. W okresie PRL Kołobrzeg stał się znanym uzdrowiskiem, a także zasłynął z Festiwalu Piosenki Żołnierskiej organizowanego od 1967 roku. Dzisiejszy układ miasta, jego charakter kurortu i status jednego z najważniejszych punktów na Bałtyku są bezpośrednim efektem tamtych decyzji.

Dzisiejszy Kołobrzeg

Dziś Kołobrzeg to jeden z najważniejszych kurortów nad Bałtykiem, który przyciąga zarówno turystów, jak i inwestorów. To miasto uzdrowisk, portów i nowoczesnej infrastruktury, ale też miejsce pełne historii, która jest widoczna na każdym kroku. Wystarczy spacerować ulicami, by zobaczyć, jak przeszłość splata się z teraźniejszością – średniowieczne mury i gotycka kolegiata sąsiadują z pruskimi fortyfikacjami, modernistycznymi blokami z czasów PRL-u i nowoczesnymi apartamentowcami.

Kołobrzeg dynamicznie się rozwija także kulturalnie i gastronomicznie. Pojawia się coraz więcej ciekawych miejsc dla miłośników dobrego jedzenia i kawy. Powstają nowoczesne kawiarnie speciality, takie jak Colbergcoffee, które wprowadzają do miasta zupełnie nową kulturę picia kawy. Do tego dochodzą klimatyczne restauracje, które nadają Kołobrzegowi świeży, kulinarny charakter – m.in. Syrenka, Nawigacja, Lavoo, Neo Bistro Mariacka czy Jaremko Soli. Obok nowych konceptów funkcjonują też kultowe miejsca, które od lat budują gastronomiczną tradycję miasta, jak Pod Winogronami, Domek Kata czy Pergola.

Kołobrzeg staje się dzięki temu miastem pełnym kontrastów – łączy dziedzictwo historyczne z nowoczesnością, a turystyka spotyka się tu z kulturą, sztuką i wyjątkowym klimatem kulinarnym. Plaże, marina, ścieżki rowerowe, liczne wydarzenia kulturalne oraz rozwijająca się scena gastronomiczna sprawiają, że miasto jest dziś jednym z najchętniej odwiedzanych miejsc w Polsce.

Blog Colbergcoffee

czytaj dalej: