Kawa bezkofeinowa ziarnista: ile kofeiny, jak wybrać i która jest dobra

Kawa bezkofeinowa ma w Polsce fatalną opinię i trzeba przyznać, że w dużej mierze zasłużenie. Przez lata pod tą nazwą sprzedawano najtańsze ziarno, pozbawiane kofeiny najbrutalniejszą dostępną metodą. Efekt smakował jak tektura i to właśnie ten smak większość ludzi pamięta.

Dobra bezkofeinowa to zupełnie inna historia. Poniżej znajdziesz konkret: ile kofeiny naprawdę w niej zostaje, co mówią przepisy, jak rozpoznać dobrze zrobiony dekaf i dlaczego metoda usuwania kofeiny decyduje o tym, co poczujesz w filiżance.

Kawa bezkofeinowa ziarnista: co dokładnie kupujesz

Kawa bezkofeinowa to zwykła kawa, z której przed paleniem usunięto kofeinę. Ziarno pozostaje tym samym ziarnem: ta sama plantacja, ta sama odmiana, ta sama obróbka. Zmienia się jedna cząsteczka i to wszystko.

Bezkofeinowa nie znaczy całkowicie wolna od kofeiny. Żadna metoda nie usuwa jej w stu procentach. Amerykańska FDA wymaga usunięcia co najmniej 97 procent kofeiny, żeby kawę wolno było nazwać dekafem, a najlepsze procesy schodzą znacznie niżej.

Różnica między dobrą a złą bezkofeinową nie leży więc w ilości kofeiny, bo ta jest wszędzie znikoma. Leży w tym, ile smaku przetrwało zabieg.

Ile kofeiny naprawdę zostaje w kawie bezkofeinowej

Na tyle mało, że w praktyce nie ma to znaczenia dla samopoczucia. Filiżanka dekafu to pojedyncze miligramy wobec około stu w zwykłej kawie.

Żeby przyjąć tyle kofeiny co z jednej zwykłej kawy, trzeba by wypić kilkanaście filiżanek bezkofeinowej pod rząd. To granica, której nikt w praktyce nie przekracza.

Warto natomiast wiedzieć, jak wygląda sprawa od strony przepisów, bo krąży tu sporo nieścisłości. Unijna dyrektywa 1999/4/WE ustala limit 0,3 procent kofeiny w suchej masie, ale dotyczy wyłącznie kaw rozpuszczalnych i ekstraktów. Dla palonego ziarna nie ma jednego, wspólnego limitu unijnego. Powtarzana w internecie wartość 0,1 procent funkcjonuje jako standard rynkowy i wymóg wielu odbiorców, a nie jako przepis wynikający z tej dyrektywy. W praktyce dobre palarnie i tak schodzą znacznie poniżej tej granicy.

Jak usuwa się kofeinę i dlaczego to słychać w filiżance

Metoda dekofeinizacji jest najważniejszą informacją na opakowaniu, a jednocześnie tą, którą najczęściej się pomija. Jeśli producent jej nie podaje, zwykle ma powód.

• Metoda wodna. Ziarno moczy się w wodzie, a kofeinę wychwytuje filtr z węgla aktywnego. Żadnych rozpuszczalników. Najbardziej znane odmiany to Swiss Water z Kanady i Mountain Water z Meksyku. Ta metoda najlepiej chroni smak i dlatego kosztuje najwięcej.
• Dwutlenek węgla w stanie nadkrytycznym. Wydajna i selektywna, wymaga jednak drogiej instalacji, więc spotkasz ją głównie przy dużych wolumenach.
• Octan etylu. Związek występujący naturalnie w owocach, pozyskiwany bywa z trzciny cukrowej i wtedy proces nazywa się sugarcane. Daje przyzwoite wyniki i często zostawia w kawie wyraźną słodycz.
• Chlorek metylenu. Najstarsza i najtańsza droga. Zgodna z przepisami i bezpieczna dla zdrowia przy dopuszczalnych pozostałościach, ale to zwykle sygnał, że o smak nikt się tu specjalnie nie starał.

Szczegóły każdego procesu opisałem osobno we wpisie o tym, jak powstaje kawa bezkofeinowa.

Nasza bezkofeinowa: Meksyk El Tucan

W ofercie mamy jedną kawę bezkofeinową i taki jest zamysł. Wolimy trzymać jedną, która naprawdę broni się w filiżance, niż półkę wypełnioną przypadkowym ziarnem.

Meksyk El Tucan przechodzi dekofeinizację wodną, czyli tę samą rodzinę procesów co Swiss Water, bez udziału rozpuszczalników. W kubku znajdziesz pełne ciało, nuty białej czekolady, słodycz i lekką cytrusową świeżość na końcu.

Palimy ją średnio, żeby zadziałała zarówno w ekspresie kolbowym, jak i w przelewie. Jeśli szukasz kawy, którą można pić o dwudziestej drugiej i nadal zasnąć, to jest właśnie ta.

Kawa bezkofeinowa w ciąży: historia naszej klientki

Kasia napisała do nas na Instagramie, kiedy dowiedziała się, że jest w ciąży. Od lat zaczynała dzień od cappuccino, a popołudniowa kawa z mężem była ich rytuałem. Pytanie brzmiało prosto: czy musi z tego zrezygnować.

Nie musiała. Poleciliśmy jej naszą kawę bezkofeinową, wtedy była to Kolumbia, dziś w tej roli mamy Meksyk El Tucan. Rytuał został, zmieniło się tylko ziarno w młynku.

EFSA przyjmuje, że dla kobiet w ciąży bezpieczne jest do 200 mg kofeiny dziennie, przy 400 mg dla zdrowej osoby dorosłej. Filiżanka dekafu to kilka miligramów, więc mieści się w tym z ogromnym zapasem. To jednak nie jest porada medyczna: jeśli jesteś w ciąży albo bierzesz leki, ustal swój limit z lekarzem, a nie z artykułem w sieci.

Do jakiego sprzętu nadaje się kawa bezkofeinowa

Do każdego, ale z jedną poprawką, o której mało kto uprzedza.

Ziarno pozbawione kofeiny jest bardziej kruche, bo proces narusza jego strukturę. W młynku rozpada się łatwiej i daje drobniejszy przemiał przy tym samym ustawieniu. W ekspresie kolbowym oznacza to zwykle wolniejszy przelew, więc pierwszą rzeczą do zrobienia jest zmielenie odrobinę grubiej niż zwykle.

W przelewie i w kawiarce różnica jest znacznie mniej odczuwalna. Jeśli parzysz metodą przelewową, przyda Ci się nasz przewodnik po metodach parzenia, a jeśli espresso, wpis o tym, jak naprawdę je zaparzyć.

Ziarnista czy rozpuszczalna

Jeśli znasz bezkofeinową wyłącznie z wersji rozpuszczalnej i uznałeś, że to nie dla Ciebie, trudno się dziwić. Oceniałeś jednak zupełnie inny produkt.

Rozpuszczalna bezkofeinowa przechodzi dwa etapy, na których traci aromat: najpierw dekofeinizację, potem suszenie ekstraktu. Kawa ziarnista przechodzi tylko ten pierwszy, a resztę robisz sam, mieląc ją tuż przed parzeniem.

Różnicę słychać od pierwszego łyku i to jest chyba najprostszy test, jaki możesz zrobić. Jeśli bezkofeinowa ma Cię do siebie przekonać, to tylko w tej postaci.

Jak przechowywać kawę bezkofeinową

Tak samo jak zwykłą, tylko uważniej. Naruszona struktura ziarna sprawia, że dekaf zwykle szybciej traci świeżość.

• Szczelne, nieprzezroczyste opakowanie. Najlepiej to oryginalne, z zaworkiem. Nie przesypuj kawy do szklanego słoika na parapecie.
• Z dala od ciepła i wilgoci. Szafka, nie blat obok ekspresu i na pewno nie lodówka.
• Mielenie tuż przed parzeniem. Przy dekafie robi to jeszcze większą różnicę niż przy zwykłej kawie.
• Data palenia na opakowaniu. Jeśli jej nie ma, nie wiesz, co kupujesz. To dotyczy każdej kawy, ale bezkofeinowej w szczególności.

Podsumowanie

Dobra kawa bezkofeinowa to ziarno specialty, pozbawione kofeiny metodą wodną, palone świeżo i sprzedawane z datą palenia. Kofeiny zostaje w niej tyle, że nie ma to znaczenia dla snu ani dla ciśnienia.

Zła kawa bezkofeinowa to anonimowe ziarno bez podanej metody i bez daty. Różnicę poczujesz w pierwszej filiżance, a kosztuje ona mniej, niż się wydaje.