W 1926 roku na Papui-Nowej Gwinei założono 18 plantacji kawy z nasion jamajskiej Blue Mountain. Dziś kawa z Papui-Nowej Gwinei pochodzi przede wszystkim od drobnych rolników, często uprawiających kawowce przy własnych domach. Za tą zmianą stoją dziesięciolecia rozwoju produkcji, spadków cen i problemów z infrastrukturą. Historia jest równie ciekawa jak różnorodność tamtejszych wyżyn.
James Hoffmann w książce „The World Atlas of Coffee” poświęca temu krajowi osobny rozdział i odróżnia jego kawy od tych z indonezyjskiej części wyspy. W Colbergcoffee palimy kawę z Papui-Nowej Gwinei, dlatego chcemy pokazać, skąd pochodzi i jak wygląda jej produkcja. Przyjrzymy się historii upraw, najważniejszym regionom i oznaczeniom na workach. Podstawą są informacje z książki oraz dane naszej kawy.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak powstały pierwsze plantacje i dlaczego dziś dominują niewielkie gospodarstwa.
- Czym różnią się Eastern Highlands, Western Highlands i Simbu oraz kiedy odbywają się zbiory.
- Co oznaczają klasy AA, A, X, PSC i Y oraz jak opisuje się smak dobrych partii.
Od jamajskich nasion do rozwoju plantacji
Pierwsze kawowce posadzono w Papui-Nowej Gwinei w latach 90. XIX wieku. Początkowo kawa nie była uprawą handlową. Zmiana nastąpiła w 1926 roku, gdy założono 18 plantacji wykorzystujących nasiona pochodzące z jamajskiej Blue Mountain. W 1928 roku produkcja ruszyła już na większą skalę.
Lata 50. XX wieku przyniosły bardziej zorganizowany rozwój branży. Tworzono infrastrukturę ułatwiającą transport kawy po wyspie. W latach 70. produkcja ponownie wzrosła. Hoffmann przypuszcza, że częściowo mogło się to wiązać ze spadkiem produkcji w Brazylii.
Rząd wspierał wtedy programy zachęcające małe gospodarstwa do tworzenia spółdzielni. Wciąż istotną rolę odgrywały jednak duże, zarządzane plantacje. Od lat 80. sektor zaczął się decentralizować. Prawdopodobnie przyczyniły się do tego niższe ceny kawy, które postawiły wiele plantacji w trudnej sytuacji finansowej.
Drobni rolnicy byli mniej narażeni na skutki zmian rynkowych i nadal uprawiali kawę. Stopniowo to właśnie ich gospodarstwa stały się podstawą krajowej produkcji. Dawne wielkie plantacje nie zniknęły całkowicie. Część nadal działa i oferuje kawy pochodzące z jednego gospodarstwa.
Drobni rolnicy i przydomowe ogrody kawowe
Według danych przytoczonych w książce około 95% producentów kawy w Papui-Nowej Gwinei to drobni rolnicy. Odpowiadają za około 90% produkcji kraju. Często są to gospodarstwa utrzymujące się przede wszystkim z upraw na własne potrzeby. Kawa stanowi dla nich źródło dodatkowego dochodu.
W Simbu szczególnie powszechne są coffee gardens, czyli ogrody kawowe wokół domów. Rolnicy uprawiają tam kawowce bez prowadzenia wielkich plantacji. Prawie 90% mieszkańców tej prowincji uczestniczy w produkcji kawy w jakimś stopniu. Dla wielu rodzin jest to jedyna uprawa przeznaczona na sprzedaż.
Produkcja tak rozproszona pomiędzy gospodarstwa stawia przed rolnikami trudne zadania. Wielu z nich ma ograniczony dostęp do infrastruktury potrzebnej po zbiorach. Utrudnia to przygotowanie większych ilości kawy o wysokiej jakości. Wyzwaniem pozostaje także ustalenie, z którego gospodarstwa pochodzi dany surowiec.
Zdecydowaną większość produkowanej kawy stanowi Arabica. Dominuje ona również w eksporcie i rośnie głównie na obszarach wyżynnych. W 2016 roku Papua-Nowa Gwinea wyprodukowała 1 171 000 worków kawy po 60 kg. Książka podaje także historyczną liczbę 7 060 000 mieszkańców, bez wskazania roku dla tej wartości. Nie są to aktualne dane dla 2026 roku.
Dlaczego identyfikowalność kawy ma znaczenie?
W przeszłości niektóre plantacje kupowały kawę od innych producentów, a następnie sprzedawały ją pod własną nazwą. Klient widział więc nazwę gospodarstwa, choć ziarna nie zawsze wyrosły na jego terenie. Sprzedaż kawy pod nazwami regionów również jest stosunkowo nową praktyką. To tłumaczy, dlaczego pochodzenie konkretnej partii bywa trudne do prześledzenia.
Kawa z Papui-Nowej Gwinei może pochodzić z pojedynczej plantacji albo od grupy drobnych rolników. Przy słabej identyfikowalności trudniej wynagradzać producentów za lepszy surowiec. Hoffmann radzi szukać kaw, których pochodzenie można powiązać z konkretną plantacją lub grupą producentów. Taka informacja pomaga lepiej zrozumieć drogę ziaren od uprawy do sprzedaży.
Duże wysokości i żyzne gleby tworzą na wyżynach bardzo dobre warunki do uprawy kawy. Wielu drobnych producentów ma jednak ograniczony dostęp do infrastruktury potrzebnej po zbiorach, co utrudnia uzyskiwanie dużych ilości surowca wysokiej jakości. Hoffmann odnotowuje również ponowny wzrost zainteresowania kawami z Papui-Nowej Gwinei na rynku specialty w okresie poprzedzającym wydanie książki.
Trzy regiony upraw: Eastern Highlands, Western Highlands i Simbu
Najwięcej kawy uprawia się w górskich regionach Highlands. Eastern Highlands i Western Highlands stanowią dwa główne obszary produkcji, a Simbu zajmuje trzecie miejsce. Kawę uprawia się także w innych częściach kraju, ale ich udział w produkcji jest niewielki. W trzech najważniejszych regionach występują odmiany Bourbon, Typica i Arusha.
Zestawienie poniżej pokazuje zakresy wysokości upraw, sezon zbiorów oraz odmiany podane w książce. Eastern Highlands obejmuje część pasma górskiego przecinającego kraj. Western Highlands rozciąga się wokół Mount Hagen, a Simbu wyróżnia wysoki udział małych gospodarstw. Wszystkie trzy regiony mają sezon zbiorów od kwietnia do września.
| Region | Wysokość upraw | Zbiory | Odmiany |
|---|---|---|---|
| Eastern Highlands | 400-1900 m n.p.m. | Kwiecień-wrzesień | Bourbon, Typica, Arusha |
| Western Highlands | 1000-1800 m n.p.m. | Kwiecień-wrzesień | Bourbon, Typica, Arusha |
| Simbu (Chimbu) | 1300-1900 m n.p.m. | Kwiecień-wrzesień | Bourbon, Typica, Arusha |
Eastern Highlands ma najszerszy zakres wysokości spośród tych trzech regionów: od 400 do 1900 m n.p.m. Plantacje leżą na różnych poziomach górskiego terenu. Uprawia się tutaj Bourbon, Typicę i Arushę. Zbiory przypadają na miesiące od kwietnia do września.
W Western Highlands większość kawy rośnie w okolicach Mount Hagen, stolicy regionu. Miasto nosi nazwę pochodzącą od starego, nieaktywnego wulkanu. Ziarna z tego obszaru często przechodzą obróbkę suchą w łuskarni w Goroka. Ponieważ trafia tam kawa z innego regionu, miejsce jej przygotowania może utrudniać ustalenie rzeczywistego pochodzenia ziaren. Hoffmann podkreśla duży potencjał jakościowy miejscowych upraw, wynikający z wysokości i bardzo żyznych gleb.
Simbu, oficjalnie nazywane Chimbu, produkuje wyraźnie mniej kawy niż dwa główne regiony Highlands. Jego nazwa wywodzi się od lokalnego „Sipuuuu”, czyli „dziękuję”. Większość kawy pochodzi tu z ogrodów przydomowych. Uprawy leżą na wysokości od 1300 do 1900 m n.p.m.
Co oznaczają klasy AA, A, X, PSC i Y?
W Papui-Nowej Gwinei kawę eksportową klasyfikuje się według jakości w kolejności AA, A, X, PSC i Y. Pierwsze trzy oznaczenia dotyczą kaw z dużych plantacji, czyli estates. Dwa ostatnie odnoszą się do kaw drobnych rolników. PSC jest skrótem od Premium Smallholder Coffee.
W tym systemie AA znajduje się najwyżej wśród wymienionych klas plantacyjnych, a PSC wyżej niż Y w grupie drobnych producentów. Oznaczenia pokazują więc nie tylko kolejność klas, lecz także rodzaj gospodarstw, z których pochodzi kawa. Książka nie podaje szczegółowych norm dotyczących rozmiaru ziaren, liczby defektów ani punktacji sensorycznej dla poszczególnych klas.
Oznaczenie klasy i informacja o pochodzeniu służą do czegoś innego. Pierwsza wskazuje miejsce kawy w systemie gatunkowania, druga pozwala ustalić jej źródło. Na opakowaniu można więc szukać zarówno klasy, jak i nazwy plantacji lub grupy producentów. Obie informacje pomagają zrozumieć, co kryje się za nazwą kraju.
Jak smakuje kawa z Papui-Nowej Gwinei?
Hoffmann opisuje dobre partie kawy z Papui-Nowej Gwinei jako wyraźnie słodkie, złożone i mające kremową, maślaną charakterystykę. Autor używa określenia buttery quality. Są to cechy przypisywane kawom wysokiej jakości, a nie całej produkcji kraju.
Kawa z Papui-Nowej Gwinei nie ma w książce jednej listy nut smakowych przypisanych całemu krajowi. Wyżynne położenie i żyzne gleby są przedstawione jako źródło dużego potencjału jakościowego. Smak konkretnej partii poznajemy jednak z jej własnego opisu sensorycznego. Właśnie dlatego obok nazwy kraju przydaje się informacja o regionie i producencie.
Najważniejsze wnioski
- Pierwsze kawowce posadzono w latach 90. XIX wieku, a w 1926 roku powstało 18 plantacji z nasion jamajskiej Blue Mountain.
- Drobni rolnicy stanowią około 95% producentów i odpowiadają za około 90% produkcji według danych z książki.
- Najważniejsze regiony to Eastern Highlands, Western Highlands i Simbu. Zbiory przypadają od kwietnia do września.
- Bourbon, Typica i Arusha występują we wszystkich trzech opisanych regionach, których uprawy sięgają od 400 do 1900 m n.p.m.
- Klasy AA, A, X dotyczą estates, a PSC i Y drobnych producentów. Najlepsze partie wyróżniają słodycz, złożoność i kremowa charakterystyka.
Papua Wahgi Valley w palarni Colbergcoffee
W Colbergcoffee mamy Papua Wahgi Valley z okolic Banz. To Arabica odmian Typica, Bourbon i Arusha, uprawiana na wysokości 1500-1600 m n.p.m. Ziarna przeszły obróbkę washed. W opisie tej partii znajdują się figa, daktyle i słodka czekolada.
Wysokość 1500-1600 m n.p.m. mieści się w zakresach podanych w tabeli dla trzech regionów Highlands, podobnie jak zestaw odmian. Nasza kawa jest palona średnio z przeznaczeniem do espresso. Jeśli lubisz słodkie espresso z nutami suszonych owoców, spróbuj Papua Wahgi Valley.
Kiedy zaczęto uprawiać kawę w Papui-Nowej Gwinei?
Pierwsze nasadzenia pochodzą z lat 90. XIX wieku. W 1926 roku założono 18 plantacji z nasion jamajskiej Blue Mountain, a w 1928 roku produkcja zaczęła rozwijać się na większą skalę.
Czy większość kawy pochodzi z dużych plantacji?
Nie. Według danych przytoczonych w książce drobni rolnicy stanowią około 95% producentów i odpowiadają za około 90% produkcji. Duże plantacje również nadal działają.
Jakie są główne regiony kawowe kraju?
Najważniejsze to Eastern Highlands, Western Highlands i Simbu, zwane też Chimbu. Uprawy występują odpowiednio na wysokościach 400-1900 m, 1000-1800 m i 1300-1900 m n.p.m.
Kiedy są zbiory kawy w Highlands?
Dla Eastern Highlands, Western Highlands i Simbu książka podaje sezon od kwietnia do września. We wszystkich trzech regionach wymienia odmiany Bourbon, Typica i Arusha.
Czym różnią się oznaczenia AA i PSC?
AA to najwyższa z wymienionych klas kaw z dużych plantacji, obok A i X. PSC oznacza Premium Smallholder Coffee i należy do grupy klas dla kaw drobnych rolników, razem z Y.
Jak smakuje dobra kawa z Papui-Nowej Gwinei?
Najlepsze partie są opisywane jako słodkie, złożone i kremowe, z maślaną charakterystyką. W przypadku Papua Wahgi Valley z naszej oferty podajemy nuty figi, daktyli i słodkiej czekolady.
Przeczytaj też
Kawa z Papui-Nowej Gwinei: historia, regiony i smak
Od 18 plantacji z nasion jamajskiej Blue Mountain do tysięcy drobnych gospodarstw. Poznaj historię, regiony
lis
Espresso raz szybko, raz wolno: kiedy ruszać młynek?
Ta sama kawa, niezmienione ustawienie młynka, a espresso raz płynie szybciej, raz wolniej. Zobacz, co
lis
WDT: co to jest i jak rozprowadzić kawę igłą w sitku?
WDT, czyli Weiss Distribution Technique: jak według Scotta Rao rozbijać grudki kawy igłą w sitku,
lis
Monsooned Malabar: co to jest kawa monsunowana?
Monsooned Malabar to kawa z Indii, której ziarna przez trzy lub cztery miesiące chłoną wilgoć
lis
Preinfuzja espresso: co daje i czy warto?
Preinfuzja espresso: co daje, a czego nie daje. Rodzaje preinfuzji, ciśnienie i czas na start
lis
Dlaczego ta sama kawa z dwóch wypałów smakuje inaczej?
Dlaczego ta sama kawa z dwóch wypałów smakuje inaczej? Stan pieca, wsad, pogoda i zielona
lis
Jak powstaje blend kawy? Przed paleniem czy po paleniu
Jak powstaje blend kawy? Mieszanie ziaren przed paleniem i po paleniu, test proporcji łyżką i
lis
Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA. Obowiązują Polityka prywatności i Warunki korzystania Google.