Kawa z cytryną, czyli espresso romano: przepis i fakty

Najbardziej znana kawa z cytryną to espresso romano, czyli espresso podane ze skórką lub plasterkiem cytryny. Skórką można przetrzeć brzeg filiżanki albo położyć ją na spodeczku. Sok jest opcjonalny. W tej wersji najważniejszy jest aromat olejków ze skórki.

Znajdziesz tu przepis krok po kroku, wersje na zimno i porównanie odmian. Sprawdzimy też, czy kawa z cytryną odchudza, pomaga na ból głowy i dlaczego niektóre kawy smakują cytryną, choć nikt jej do nich nie dodawał.

Co to jest espresso romano

Espresso romano, znane też jako cafe romano lub caffè romano, to espresso podane z cytryną, najczęściej z paskiem skórki albo plasterkiem. Skórkę można położyć na spodeczku, zawiesić na brzegu filiżanki lub przetrzeć nią jej krawędź. Przy każdym łyku czujesz wtedy cytrusowy zapach, który wpływa też na odbiór smaku kawy.

Mimo włoskiej nazwy pochodzenie espresso romano nie jest jasne. Kawę z cytryną spotyka się między innymi w Kampanii, ale też poza Włochami. Według jednej z opowieści w powojennych Włoszech cytryną maskowano smak słabej kawy. Inna mówi, że zastępowała mycie filiżanek. Żadna nie ma wiarygodnego potwierdzenia.

W niektórych regionach południowych Włoch pije się też domową „kawę z cytryną”, czyli espresso z odrobiną soku. Bywa tam uznawana za domowy sposób na ból głowy lub ciężki żołądek. Badania nie potwierdzają jednak jej skuteczności.

Kawa z cytryną: przepis krok po kroku

1. Przygotuj cytrynę. Najlepiej niewoskowaną, ze skórką przeznaczoną do spożycia. Zwykłe cytryny mogą mieć na skórce wosk i pozostałości środków ochronnych. Dokładnie umyj owoc pod bieżącą wodą, pocierając skórkę. Samo sparzenie nie usunie wszystkich pozostałości.

2. Zetnij pasek skórki o długości około 5 cm obieraczką do warzyw. Staraj się zebrać tylko żółtą część. Biała warstwa pod spodem jest gorzka.

3. Zaparz espresso. Zacznij od 18 g kawy i 36-40 g napoju w około 25-30 sekund. To ratio od 1:2 do około 1:2,2. Dopasuj je do ziaren i własnego smaku. Wcześniej ogrzej filiżankę.

4. Uwolnij olejki. Przytrzymaj skórkę nad filiżanką i zegnij ją zewnętrzną stroną w dół. Drobne krople olejków trafią na powierzchnię kawy. Następnie przetrzyj skórką brzeg filiżanki.

5. Podaj kawę ze skórką na spodeczku. Cukier dodaj według uznania. Jeśli wolisz bardziej kwaśny smak, zacznij od 2-3 kropli soku. Spróbuj i dopiero wtedy zdecyduj, czy dodać więcej. Warto jednak najpierw sprawdzić, ile daje sam aromat skórki.

Nie potrzebujesz ekspresu. Skórką możesz aromatyzować także mocną kawę z kawiarki, AeroPressu lub czarną kawę przelewową. Nie będzie to już klasyczne espresso romano, ale uzyskasz podobny efekt.

Jak smakuje kawa z cytryną i dlaczego skórka, a nie sok

Skórka i sok dają dwa różne efekty. W skórce znajdują się olejki eteryczne, których głównym składnikiem jest limonen. To one odpowiadają za intensywny cytrusowy zapach. Sok składa się głównie z wody, a zawarty w nim kwas cytrynowy zwiększa odczuwaną kwaśność kawy.

W espresso romano ze skórką na pierwszy plan wychodzi zapach. Cytrusowy aromat może zmieniać odbiór goryczy i dodawać kawie świeżości. Sok działa inaczej. W mocno gorzkim espresso potrafi stworzyć ostry kontrast kwaśności i goryczy, który nie każdemu smakuje.

Uważaj z sokiem w kawie z mlekiem. Kwas obniża pH napoju. Przy większym zakwaszeniu białka mleka, w tym kazeina, mogą się ścinać, szczególnie w gorącej kawie. W filiżance pojawiają się wtedy grudki. Do cappuccino lub latte lepiej użyć samej skórki i przetrzeć nią brzeg filiżanki.

Odmiany kawy z cytryną

Mazagran wziął nazwę od miejscowości Mazagran w Algierii. Według popularnej, ale niepotwierdzonej opowieści francuscy żołnierze pili tam w 1840 roku kawę rozcieńczoną zimną wodą. W Portugalii mazagran to mrożona kawa z sokiem z cytryny, cukrem i lodem.

Kawa z cytryną na zimno

Mazagran. Wsyp lód do szklanki, wlej 20 ml soku z cytryny i 10-15 ml syropu cukrowego. Dodaj podwójne espresso i zamieszaj. Jeśli chcesz uzyskać bardziej orzeźwiający napój, dolej trochę zimnej wody gazowanej.

Espresso tonic z cytryną. Do wysokiej szklanki z lodem wlej 100-120 ml schłodzonego toniku i dodaj plaster cytryny. Następnie powoli wlewaj espresso po łyżeczce, żeby tonik nie wykipiał. Dokładne proporcje znajdziesz w naszym przepisie na espresso tonic.

Kawowa lemoniada. Napełnij szklankę lodem, wlej 120 ml lemoniady i dodaj 80-100 ml cold brew albo pojedyncze espresso. Do tego napoju szczególnie dobrze pasują jasno palone kawy o owocowym profilu.

Kawa z cytryną na odchudzanie i ból głowy: co jest prawdą

Odchudzanie. W mediach społecznościowych regularnie wraca pomysł picia kawy z cytryną na odchudzanie. Nie ma badań potwierdzających, że takie połączenie spala tłuszcz. Łyżeczka soku to około 1 kcal. Kofeina może na krótko nieznacznie zwiększyć wydatek energetyczny, ale taki sam efekt daje czarna kawa bez cytryny.

Ból głowy. Kofeina jest składnikiem niektórych leków przeciwbólowych. W dawce około 100 mg lub większej może nieznacznie zwiększać skuteczność między innymi paracetamolu i ibuprofenu. Nie ma jednak dowodów, że kawa z cytryną łagodzi ból głowy lub objawy kaca. U osób regularnie pijących kawę ból głowy może wywołać zarówno nadmiar kofeiny, jak i jej nagłe odstawienie.

Witamina C. W 100 g soku z cytryny znajduje się około 39 mg witaminy C. Jedna łyżeczka, czyli około 5 g soku, dostarcza około 2 mg. To zaledwie 2-3% dziennej referencyjnej wartości spożycia. Witamina C jest też wrażliwa na wysoką temperaturę.

Żołądek. Sok z cytryny ma pH około 2-2,6, a czarna kawa zwykle około 5. Dodanie soku obniża pH napoju. Jeśli masz skłonność do zgagi, kwaśne dodatki do kawy mogą nasilać objawy. Obserwuj, jak reaguje Twój żołądek. Więcej przeczytasz w artykule kawa na pusty żołądek.

Jaka kawa do kawy z cytryną

Do espresso romano wybierz kawę, która dobrze łączy się z cytrusowym aromatem. Dobrym wyborem będzie owocowe espresso, na przykład Malawi Ngapani Estate z bergamotkowym finiszem. Sprawdzą się też klasyczne mieszanki czekoladowe, którym skórka cytryny doda świeżości.

Bardzo ciemno palona, gorzka kawa tworzy z cytryną mocny kontrast. Nie każdemu będzie smakował. Skórka nie usuwa goryczy, ale może zmienić sposób, w jaki ją odczuwamy.

Do napojów na zimno, szczególnie kawowej lemoniady i cold brew, wybierz jasno palone kawy afrykańskie. Etiopia Yirgacheffe Mamo Kacha ma nuty cytryny, a Kenia Ngurueri AA skórki cytryny i czarnej porzeczki.

Kawa, która smakuje cytryną bez cytryny

Kwas cytrynowy występuje naturalnie w ziarnach kawy i wpływa na kwaśność naparu. W jasno palonych kawach, szczególnie mytych z Kenii i Etiopii, można wyczuć nuty cytryny, limonki lub grejpfruta. Nie odpowiada za nie jeden kwas. Taki smak powstaje dzięki połączeniu wielu kwasów i związków aromatycznych.

To naturalne skojarzenia smakowe, a nie dodany aromat. Podczas palenia zmienia się skład kwasów i związków aromatycznych. Im mocniej palona kawa, tym zwykle mniej pozostaje w niej między innymi kwasu cytrynowego i jabłkowego. Dlatego ciemniej palone ziarna często tracą cytrusową świeżość. Więcej przeczytasz w artykule o kwasowości w kawie.

Jeśli lubisz świeżość espresso romano, spróbuj jasno palonej Etiopii z dripa. Możesz się zdziwić, jak mocno czarna kawa bez żadnych dodatków potrafi przypominać cytrusy.