Samo „kwaśna” to za mało, żeby opisać jasno paloną Kenię. Kwasy w kawie mogą smakować różnie: w tej samej filiżance mogą być cytrynowy, jabłkowy i octowy. To trochę tak, jakby o koszu z owocami powiedzieć tylko „owocowy”.
Jessica Easto w książce „How to Taste Coffee” poświęca tym trzem kwasom osobne ćwiczenie. Z tej książki biorę fakty do tekstu, a samo ćwiczenie możesz wykonać we własnej kuchni.
Ile kwasów jest w kawie?
Easto wymienia trzy główne grupy kwasów w kawie: kwasy chlorogenowe, kwasy karboksylowe i kwas fosforowy. Do karboksylowych należą właśnie cytrynowy, jabłkowy i octowy. W zielonym ziarnie kwasy stanowią około 10 procent masy.
Skład kwasów kształtuje się już na plantacji: część roślina pobiera z gleby, część wytwarza podczas fotosyntezy. Kolejne powstają podczas fermentacji w trakcie obróbki i w piecu. Parzenie decyduje, ile z nich trafi do naparu.
Nie każdy kwas daje kwaśny smak. Kwasy chlorogenowe i związki, które z nich powstają, dają raczej gorycz. Kwas chinowy i kawowy mają podobny, gorzki i suchy charakter.
Kwasowość czy kwaśność?
W języku degustatorów oba słowa dotyczą tego samego smaku podstawowego: kwaśnego. Różnica leży w ocenie. Kwasowość to kwaśność w równowadze z pozostałymi cechami naparu, a kwaśność to smak zbyt intensywny dla pijącego.
Ta sama kawa może więc być dla jednej osoby rześka i soczysta, a dla drugiej po prostu kwaśna. Kiedy kwasowość jest zaletą, a kiedy wadą, opisuję w tekście o kwasowości w kawie.
Kwas cytrynowy nadaje kawie cytrusowy charakter
Leksykon sensoryczny, na którym opiera się Easto, opisuje kwas cytrynowy jako łagodny, czysty, kwaśny aromat z lekką nutą cytrusów i ściągającym odczuciem. Współtworzy cytrusowe nuty w opisach kaw: cytrynę, grejpfruta, pomarańczę i limonkę, choć każda z nich ma też inne cechy. Często daje to, co bariści nazywają jasnością, zarówno w kawach washed, jak i natural.
Badania przywoływane w książce opisują go jako wyraźny wybuch kwaśności. To uderzenie, nie tło.
Kwas cytrynowy jest już w zielonym ziarnie. Palenie nie zwiększa jego ilości, lecz stopniowo go rozkłada. Kawa palona średnio może mieć go mniej więcej o połowę mniej niż surowe ziarno.
Dla palarni ważne jest stężenie. Kwas cytrynowy może dawać przyjemną kwasowość, ale w wysokim stężeniu przytłacza pozostałe smaki, na przykład w ziarnie niedostatecznie rozwiniętym podczas palenia.
Kwas jabłkowy to nie tylko zielone jabłko
Leksykon opisuje kwas jabłkowy jako kwaśny, ostry, nieco owocowy smak, któremu również towarzyszy ściągające odczucie. Kojarzy się z jabłkiem, ale jest też głównym kwasem wielu innych owoców z koła smaków: jeżyny, borówki, wiśni, winogron, brzoskwini i gruszki.
Kawy odbierane jako bardziej owocowe mają zwykle więcej kwasu jabłkowego. Jego kwaśność opisuje się jako gładszą niż kwaśność kwasu cytrynowego. Jeśli w opisie kawy widzisz nuty zielonego jabłka albo winogron, szukaj właśnie tego charakteru.
W ćwiczeniu autorki roztworu kwasu jabłkowego tylko próbujesz, bo nie ma on składowej aromatycznej. Roztwory kwasu cytrynowego i octowego także wąchasz.
Kiedy kwas octowy staje się wadą?
Leksykon opisuje go jako kwaśny, ściągający, lekko ostry aromat kojarzony z octem. Ocet stoi w większości kuchni, ale z kawą rzadko go kojarzymy. Trochę kwasu octowego powstaje podczas fermentacji w trakcie obróbki, lecz większość dopiero podczas palenia, gdy rozpadają się węglowodany. Jego ilość może wtedy wzrosnąć nawet dwudziestopięciokrotnie.
Ziarna z większą ilością cukrów zwykle mają po paleniu więcej kwasu octowego. Najwięcej jest go w kawach jasno i średnio palonych, bo przy dalszym paleniu zaczyna się ponownie rozkładać.
Octowy jest słabszym kwasem niż cytrynowy i jabłkowy, a mimo to mocno wpływa na odczuwaną kwasowość i aromat, bo nos jest na niego bardzo wrażliwy. W małej dawce daje czysty, słodkawy charakter, w dużej pachnie fermentacją, którą zwykle uznaje się za wadę. Razem z kwasem mrówkowym prawdopodobnie odpowiada też za winny charakter kawy.
Zestaw te trzy kwasy i porównaj ich charakter.
| Kwas | Kojarzy się z | Charakter | Czy pachnie |
|---|---|---|---|
| cytrynowy | cytryna, grejpfrut, pomarańcza, limonka | wyraźna, gwałtowna kwaśność | tak |
| jabłkowy | jabłko, gruszka, winogrono, wiśnia, jeżyna, borówka | gładka kwaśność | nie |
| octowy | ocet, winny charakter | ostra kwaśność, w nadmiarze fermentacja | tak, duża wrażliwość nosa |
O kwaśności decyduje też parzenie
Wydawałoby się, że im niższe pH naparu, tym kwaśniejsza kawa. Easto opisuje jednak badanie, w którym odczuwana kwasowość wiązała się z kwasowością miareczkową, czyli miarą całkowitego stężenia kwasów, a nie z samym pH.
W tym badaniu na kwaśność najbardziej wpływał sposób parzenia, a nie stopień palenia. Najkwaśniejszy wydawał się napar o wysokim TDS i niskim procencie ekstrakcji, a najmniej kwaśny ten o niskim TDS i wysokim procencie ekstrakcji.
Zanim zmienisz kawę na mniej kwaśną, popraw parzenie, zmieniając jeden parametr naraz. Drobniejsze mielenie albo dłuższy kontakt z wodą zwykle podnoszą ekstrakcję. Szczegóły dotyczące espresso rozpisałem w tekście o tym, dlaczego kawa z ekspresu jest kwaśna. Więcej o ekstrakcji kawy przeczytasz w osobnym wpisie.
Porównaj trzy kwasy w domowym ćwiczeniu
Easto proponuje porównać trzy roztwory o podobnej intensywności. Przygotuj wagę z dokładnością do 0,1 g, wodę filtrowaną i trzy małe kubeczki z przykrywkami.
- Rozpuść 0,5 g spożywczego kwasu cytrynowego w 1 litrze wody. Kupisz go w sklepie spożywczym.
- Rozpuść 0,5 g spożywczego kwasu jabłkowego w 1 litrze wody. Szukaj go w internecie, w aptece albo w sklepie z suplementami.
- Wymieszaj 20 g białego octu spirytusowego o kwasowości 5% z 80 g wody. Otrzymasz około 1-procentowy roztwór kwasu octowego. Jeśli masz ocet 10%, weź 10 g octu i 90 g wody.
Przykryj kubeczki, żeby aromat nie uciekł, i odczekaj, aż roztwory osiągną temperaturę pokojową. Powąchaj roztwory kwasu cytrynowego i octowego, spróbuj wszystkich trzech i zapisz, z czym kojarzy ci się każdy z nich.
Nie masz kwasów w proszku? Zamiast nich użyj soku z cytryny rozcieńczonego wodą w proporcji 1:4 i musu jabłkowego. Cytryna i jabłko mają też inne cechy niż sama kwasowość, ale różnicę między kwasami i tak wyczujesz. Roztwory trzymaj w lodówce i zużyj w ciągu około dwóch dni.
Teraz pora na kawę. Zaparz jasno paloną kawę przelewową i sprawdź, które z tych smaków w niej odnajdziesz.
Jak szukać kwasowości w opisie kawy?
Przy wyborze kawy szukaj określeń żywej, rześkiej albo musującej kwasowości i nut produktów o kwaśnym smaku: lemoniady, kwaśnych cukierków, owoców. Większość kaw jasno i średnio palonych ma pewną kwasowość, bo w wielu kulturach kawowych uznaje się ją za element równowagi smaku.
U nas cytrusy znajdziesz w opisie Kenii Masai, a cytrynę w opisie Etiopii Yirgacheffe Mamo Kacha. Jabłko podajemy w opisie Kostaryki San Diego Anaerobic. Wszystkie trzy znajdziesz w kategorii kawa jasno palona.
Ser to już inna historia. Leksykon uwzględnia też kwas masłowy i izowalerianowy, kojarzone z parmezanem i serem romano. Zawodowi testerzy uznają je za wady, a konsument raczej na nie nie trafi.
Następnym razem, gdy powiesz o kawie „kwaśna”, zapytaj siebie: jak cytryna, jak jabłko czy jak ocet? Cytryna i jabłko w równowadze z pozostałymi cechami naparu to zaleta. Ocet w małej dawce też.
Jakie kwasy są w kawie?
Zielone ziarno zawiera około 10 procent kwasów wagowo. Trzy główne grupy to kwasy chlorogenowe, kwasy karboksylowe, w tym cytrynowy, jabłkowy i octowy, oraz kwas fosforowy. Nie wszystkie dają kwaśny smak: kwasy chlorogenowe i powstające z nich związki dają raczej gorycz.
Czym różni się kwasowość od kwaśności kawy?
To ten sam smak podstawowy: kwaśny. Kwasowością nazywa się kwaśność w równowadze z pozostałymi smakami, a kwaśnością smak zbyt intensywny dla pijącego.
Czy palenie zmniejsza kwasowość kawy?
Zależy od kwasu. Kwas cytrynowy podczas palenia powoli się rozkłada i w kawie średnio palonej może zostać go około połowy ilości obecnej w surowym ziarnie. Kwasu octowego podczas palenia przybywa, a rozkłada się dopiero przy ciemniejszym paleniu.
Dlaczego kawa smakuje jak ocet?
Za taki smak odpowiada kwas octowy. W małej ilości daje czysty, słodkawy charakter, w dużej zapach fermentacji, który zwykle uznaje się za wadę. Część powstaje podczas fermentacji w trakcie obróbki, większość podczas palenia.
Jak zmniejszyć kwaśność kawy w domu?
Najpierw popraw parzenie, zmieniając jeden parametr naraz. W badaniu opisanym w książce najkwaśniejszy wydawał się napar o wysokim TDS i niskim procencie ekstrakcji, a najmniej kwaśny ten o niskim TDS i wysokim procencie ekstrakcji.
Jak nauczyć się rozpoznawać kwasy w kawie?
Przygotuj trzy roztwory: 0,5 g kwasu cytrynowego na litr wody, 0,5 g kwasu jabłkowego na litr wody oraz 20 g octu 5% na 80 g wody, czyli około 1-procentowy roztwór kwasu octowego. Porównaj je, a potem szukaj tych smaków w jasno palonej kawie.
Przeczytaj też
Kwasy w kawie: cytryna, jabłko i ocet w jednej filiżance
Cytrynowy, jabłkowy i octowy to trzy kwasy w kawie o różnym charakterze. Palenie zmienia ich
lis
Kawa z Papui-Nowej Gwinei: historia, regiony i smak
Od 18 plantacji z nasion jamajskiej Blue Mountain do tysięcy drobnych gospodarstw. Poznaj historię, regiony
lis
Espresso raz szybko, raz wolno: kiedy ruszać młynek?
Ta sama kawa, niezmienione ustawienie młynka, a espresso raz płynie szybciej, raz wolniej. Zobacz, co
lis
WDT: co to jest i jak rozprowadzić kawę igłą w sitku?
WDT, czyli Weiss Distribution Technique: jak według Scotta Rao rozbijać grudki kawy igłą w sitku,
lis
Monsooned Malabar: co to jest kawa monsunowana?
Monsooned Malabar to kawa z Indii, której ziarna przez trzy lub cztery miesiące chłoną wilgoć
lis
Preinfuzja espresso: co daje i czy warto?
Preinfuzja espresso: co daje, a czego nie daje. Rodzaje preinfuzji, ciśnienie i czas na start
lis
Dlaczego ta sama kawa z dwóch wypałów smakuje inaczej?
Dlaczego ta sama kawa z dwóch wypałów smakuje inaczej? Stan pieca, wsad, pogoda i zielona
lis



















Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA. Obowiązują Polityka prywatności i Warunki korzystania Google.